Πέμπτη, 29 Ιουλίου 2010

Παγγαίο, κοιτίδα ΥΨΗΛΟΥ Πολιτισμού .

Αναμφίλεκτα η σημασία του όρους Παγγαίου όχι όνο για την περιοχή μας, αλλά και για τον ευρύτερο Ελλαδικό και βαλκανικό χώρο υπήρξε τεράστια από την αχλύ της ανθρώπινης παρουσίας μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία η αρχική του ονομασία ήταν Καρμάνιον, αργότερα δε ονομάσθηκε Παγγαίον από το όνομα του Παγγαίου, του γιου του θεού Άρη και της Κριτοβούλης, ο οποίος μη μπορώντας να υποστεί τις τύψεις της συνείδησης του, επειδή άθελα του κοιμήθηκε με την κόρη του, αυτοκτόνησε με ξίφος στην κορυφή του βουνού.

Κατά μία άλλη εκδοχή ονομάσθηκε Πάγγαιον από τη 
φοινικική λέξη paga, που σημαίνει συνάντηση, επειδή πρώτος ανακάλυψε τα μέταλλα του Παγγαίου ο Φοίνικας Κάδμος.


Στην κορυφή του κτίσανε οι Σάτρες το μαντείο του Διονύσου, που θεωρούνταν εφάμιλλο του μαντείου των Δελφών και που χρησμό του πήρε και ο Μακεδόνας Στρατήλάτης Φίλιππος ο Β', που σχεδίαζε να εκστρατεύσει στην άξενη και ασφυκτιώσα από τον δεσποτικό Ασία (φυλάττεσθαι δειν το άρμα), κάτι, που τον έκανε, ώστε να μην ανεβεί ποτέ του σε άρμα από το φόβο μήπως βγει αληθινός ο χρησμός.

Το Παγγαίο, εκτός από τα πλούσια μεταλλεύματα του, έμεινε γνωστό στη μυθολογία και στην ιστορία για τους μύθους του και τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα.

Εκτός από την αυτοκτονία του αιμομίκτη Παγγαίου, στην οποία αναφερθήκαμε πιο πάνω, εδώ συντελείται και ο τραγικός θάνατος της Ευρυδίκης, της γυναίκας του Ορφέα, ενώ σχετίζεται άμεσα με τον μεγάλο χειριστή της λύρας Ορφέα, ο οποίος παρέδιδε εδώ τη διδασκαλία του και εδώ βρήκε τραγικό θάνατο από τον οργισμένο θεό Διόνυσο, επειδή υμνούσε το θεό Ήλιο.

Στο Παγγαίο είχαν την κατοικία τους ο θεός των ανέμων Ζήτης και Κάλαης.

Αλλά και εδώ στο χιονόδαρτο Παγγαίο με τα εκατοντάφυλλα τριαντάφυλλα, τις Μαινάδες και τον πρώτο μελισσοπαραγωγό Διόνυσο βρήκε τραγικό θάνατο ο βασιλιάς των Ηδωνών Λυκούργος, γιατί προσπάθησε να εμποδίσει την είσοδο του θεού Διονύσου στη χώρα του.

Τέλος το 451 μ.Χ. στα σπλάχνα του Παγγαίου ιδρύθηκε από τον Άγιο Γερμανό η Ιερά Μονή της Εικοσιφοίνισσας, η αρχαιότερη χριστιανική Ιερά Μονή σε ευρωπαϊκό έδαφος, η οποία έμελλε να διαδραματίσει σπουδαιότατο ρόλο στην πορεία όχι μόνο της Ορθοδοξίας, αλλά και της πνευματικής μας κίνησης, ιδιαίτερα σε καιρούς δυσχείμερους.

 Λιμάνι απάνεμο η Εικοσιφοίνισσα με την Παναγιά την Αχειροποίητη αιώνας τώρα συνεχίζει να γαληνεύει κλυδωνιζόμενες ψυχές, να τις ενισχύει με αισιοδοξία και να τις στηρίζει στις δύσκολες στιγμές. Κλείνοντας τη σύντομη αναφορά μας στο όρος της θρησκείας, των μύθων και της ιστορίας πιστεύω ότι δε θα χαρακτηριζόμαστε υπερβολικοί, αν τονίζαμε πως αυτό αποτελεί τον ομφαλό σεβασμού, αγάπης και έντονης έφεσης για μια σε βάθος γνωριμία.

Σπάνια υπάρχει όρος στον πλανήτη που να έχει παίξει έναν τόσο πολυσύνθετο ρόλο. Και τούτο, γιατί η Φύση το προίκισε με πλούσιες αρετές, οι οποίες συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στην επιβίωση και διάκριση των ανθρώπων, που κατά καιρούς διεκδικήσανε και πετύχανε την κατοχή και εκμετάλλευση του.
Πλούσιο σε πανίδα και χλωρίδα, αλλά και σε μεταλλευτικό πλούτο (χρυσός και άργυρος) εύλογα υπήρξε το μήλο της έριδος πολλών διεκδικητικών λαών.



Αλλά και η γοητευτική παρουσία του ενέπνευσε πεζογράφους και ποιητές να το υμνήσουν και να εξάρουν την τεράστια σημασία του (Όμηρος, Λουκανός, Βιργίλιος, Ηρόδοτος, Αρριανός, Βαλέριος, Φλάκκος, Πυθαγόρας, Σίλιος ο Ιταλικός, Οβίδιος, Άγγελος Σικελιανός κ.ά.π.),
Λόγω λοιπόν αυτής της αφθονίας της χλωρίδας του, σημαντικής για την επιβίωση του ανθρώπου, έλαβε κατά καιρούς διάφορα ονόματα.
Στο έργο του Λουκιανού «Bellum civile» το όνομα του ετυμολογείται από τις λέξεις παν+γη, δηλαδή όλο το βουνό σύγκειται από χώμα, αγνοώντας προφανώς ότι τα σπλάχνα του φιλοξενούν πλούσια ποιοτικά εκλεκτικά κοιτάσματα μαρμάρου, ενώ στο παρελθόν φιλοξενούσαν μεταλλεύματα χρυσού και αργύρου.
Με την ονομασία Παγγαίο το αναφέρει ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Λουκανός, ο Ψευδοπλούταρχος, ο Πλίνιος, ο Βιργίλιος, ο Ερατοσθένης, ο Αρριανός κ.ά.π.

Μετά τον 10ο μ.Χ. αιώνα ονομάσθηκε Σεμάλτιον.

Στα τέλη του Μεσαίωνα το όρος πήρε την ονομασία Ματικίας. Με την ονομασία αυτή το συναντάμε σε σιγίλιο του Πατριάρχη Κυρίλλου Α' του Λούκαρη.

Αργότερα έλαβε την ονομασία Μαλακά και Καστανιά. Βέβαια η αλλαγή στο όνομα συνεχίστηκε, ιδιαίτερα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, που το συναντάμε ως Κεστανέ Νταγ (= βουνό της καστανιάς) από τις πολλές καστανιές που καλύπτουν τις πλαγιές του, Πιρνάρ Νταγ (= βουνό των πουρναριών) από τους πολλούς θάμνους πουρναριών, Πιλάφ Τεπέ (= από μία οξεία κορυφή του), Πουρνάρ νταγ (= βουνό των πηγαδιών) από τις πολλές στοές και τα φρεάτια των μεταλλωρύχων, που εκμεταλλεύτηκαν τα μεταλλεύματα του χρυσού και του αργύρου, τα οποία εκμε- ταλλεύτηκε σε μεγάλο βαθμό ο Βασιλιάς Φίλιππος ο Β' της Μακεδονίας, μετά την κατάκτηση της περιοχής μας. Σιβρί Τεπέ (= οξεία κορυφή), Βίγλα (= παρατηρητήριο), επειδή από τις κορυφές του ελέγχονταν οι κάμποι των νομών Δράμας και Καβάλας, Κοσφίνιτζα, Κόσνιτζα, Κουσίνιτζα, Εικοσιφοίνισσα (από την παλαίφατη κιβωτό της Ορθοδοξίας, την Ιερά Μονή της Εικοσιφοινίσσης), Κουχίνιτζα κ.ά.

Από όλες τις πιο πάνω ονομασίες επικράτησε η ονομασία Παγγαίο, με δεύτερη εκείνη της ονομασίας της Ιεράς Μονής.


 Γ. Κ. Χατζόπουλος

Απόσπασμα από την δημοσίευση στην δραμινή εφημερίδα "Πρωινός Τύπος" και το  yaunatakabara.blogspot.


Bookmark and Share

9 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Αμαν πια με τον Φοινικα Καδμο!

Ανώνυμος είπε...

O αρθρογράφος είναι πρώην λυκειάρχης.Μάλλον η προπαγάνδα που διδάσκεται επηρεάζει και αυτούς που την διδάσκουν και ας ξέρουν καταβάθος ότι διδάσκουν αρλούμπες.Κατά τα άλλα το άρθρο είναι εξαιρετικό

Ανώνυμος είπε...

- Ενώ άν έγραφε ή γραψει ο κος Λυκειάρχης(;)γιά τό θεοβάδιστο βιβλικό βουνό θά σας άρεσε περισσότερο;!. Γράψε καί άλλα προπαγανδιστικά(σίκ) κε Λυκειάρχα(;)καί μήν λησμονήσεις καί τήν Παν-χαία Γαία!!!γιά νά ικανοποιηθούν οι μπουρδολογίζοντες έάν γνωρίζεις.-Αρτάνη

Ανώνυμος είπε...

έΧΩ ΤΗΝ εντύπωση ότι το παραμύθι με τους φοίνικες παίζει πιο δυνατά εδώ στην Ελλάδα.

Makedon είπε...

Το παραμύθι με τους φοίνικες παίζει πολυ πιο δυνατά εδώ στην Ελλάδα.

Ανώνυμος είπε...

Φοίνικες: Ονομασία δύο αρχαίων λαών, ενός ευρωπαϊκού, που είχε εγκατασταθεί αρχικώς στις ΒΔ παρυφές του ελλαδικού χώρου (Ήπειρος) και ενός ασιατικού, που ανήκε στα σημιτικά φύλα και εντοπίζεται στις παραλιακές περιοχές του Λιβάνου.
Οι Φοίνικες της Ευρώπης ήσαν ένα «προελληνικό» φύλο, που έφθασε στην Βοιωτία από την Ήπειρο και για το οποίο υπήρχε μέχρι πρόσφατα αρκετή σύγχυση ως προς την καταγωγή του. Πολλοί ερευνητές, παρασυρμένοι από λανθασμένες ετυμολογίες, αλλά και ασαφή χωρία αρχαίων κειμένων, θεωρούσαν τον επώνυμό τους ήρωα Κάδμο και τον λαό του, τους Φοίνικες, ως Σημίτες, φθάνοντας στο σημείο να θεωρούν ότι και το όνομα της Ευρώπης ανάγεται σε σημιτική ρίζα! (βλ. Cyrus H. Gordon: Forgotten Scripts – New York 1982). Για τους Καδμείους, τον λαό του Κάδμου .
Οι ασιάτες Φοίνικες των ακτών του Λιβάνου ήσαν ένας αρχαιότατος λαός που ανήκε στα σημιτικά φύλα και ειδικότερα στους λαούς της περιοχής που αργότερα έγινε γνωστή ως Παλαιστίνη και οι οποίοι προσδιορίζονται με την συλλογική ονομασία Χανααναίοι ή Χαναανίτες.
Ο όρος «Φοίνικες» όμως χρησιμοποιήθηκε συχνά στο παρελθόν με ευρύτερο περιεχόμενο περιλαμβάνοντας και άλλους λαούς με αποτέλεσμα να επικρατεί συχνά σύγχυση. Μια βασική πηγή σύγχυσης ακόμα και στην σημερινή εποχή είναι η άκριτη χρήση του όρου από σύγχρονους συγγραφείς, οι οποίοι τον μεταφέρουν κατά κανόνα μηχανικά από τις αρχαιοελληνικές πηγές χωρίς να λαμβάνουν υπ’ όψη ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ονομασία αυτήν αναφέρονταν όχι μόνον στους κυρίως Φοίνικες (= τους Σιδώνιους όπως συχνά τους μνημόνευαν ορισμένοι αρχαίοι συγγραφείς) των παραλιακών πόλεων των ακτών του σημερινού Λιβάνου (Άραδος, Βύβλος, Βηρυτός, Σιδών, Τύρος), αλλά και σε λαούς που ήσαν εγκατεστημένοι σε γειτονικές περιοχές. Έτσι, διαπιστώνεται σε αρκετές περιπτώσεις να αναφέρονται συχνά ως «Φοίνικες» και άλλοι λαοί, όπως οι Φιλισταίοι (που μιλούσαν και έγραφαν συνήθως στην φοινικική γλώσσα σε όλη την διάρκεια της 1ης χιλιετίας π.Χ.) και οι Σημίτες της Συρίας, οι Αραμαίοι, η γραφή των οποίων κατά τους πρώτους αιώνες της 1ης χιλιετίας π.Χ. ήταν σχεδόν ταυτόσημη με την φοινικική, παρ’ όλο που η γλώσσα τους ήταν μια συγγενής μεν, αλλά τελείως διαφορετική σημιτική διάλεκτος (βλ. λεπτομέρειες στο σχετικό άρθρο του Giovanni Garbini «The Phoenicians in the Western Mediterranean» που περιλαμβάνεται στο συλλογικό έργο «The Western Greeks» (London 1996, σελ. 121-132), καθώς και στα λήμματα Αραμαίοι, Καρχηδόνιοι, Φιλισταίοι).

Ανώνυμος είπε...

Φοίνικες: Ονομασία δύο αρχαίων λαών, ενός ευρωπαϊκού, που είχε εγκατασταθεί αρχικώς στις ΒΔ παρυφές του ελλαδικού χώρου (Ήπειρος) και ενός ασιατικού, που ανήκε στα σημιτικά φύλα και εντοπίζεται στις παραλιακές περιοχές του Λιβάνου.
Οι Φοίνικες της Ευρώπης ήσαν ένα προελληνικό φύλο, που έφθασε στην Βοιωτία από την Ήπειρο και για το οποίο υπήρχε μέχρι πρόσφατα αρκετή σύγχυση ως προς την καταγωγή του. Πολλοί ερευνητές, παρασυρμένοι από λανθασμένες ετυμολογίες, αλλά και ασαφή χωρία αρχαίων κειμένων, θεωρούσαν τον επώνυμό τους ήρωα Κάδμο και τον λαό του, τους Φοίνικες, ως Σημίτες, φθάνοντας στο σημείο να θεωρούν ότι και το όνομα της Ευρώπης ανάγεται σε σημιτική ρίζα! (βλ. Cyrus H. Gordon: Forgotten Scripts – New York 1982). Για τους Καδμείους, τον λαό του Κάδμου .Οι ασιάτες Φοίνικες των ακτών του Λιβάνου (βλ. Χάρτη παραπάνω) ήσαν ένας αρχαιότατος λαός που ανήκε στα σημιτικά φύλα και ειδικότερα στους λαούς της περιοχής που αργότερα έγινε γνωστή ως Παλαιστίνη και οι οποίοι προσδιορίζονται με την συλλογική ονομασία Χανααναίοι ή Χαναανίτες.

Ανώνυμος είπε...

Ο όρος «Φοίνικες» όμως χρησιμοποιήθηκε συχνά στο παρελθόν με ευρύτερο περιεχόμενο περιλαμβάνοντας και άλλους λαούς με αποτέλεσμα να επικρατεί συχνά σύγχυση. Μια βασική πηγή σύγχυσης ακόμα και στην σημερινή εποχή είναι η άκριτη χρήση του όρου από σύγχρονους συγγραφείς, οι οποίοι τον μεταφέρουν κατά κανόνα μηχανικά από τις αρχαιοελληνικές πηγές χωρίς να λαμβάνουν υπ’ όψη ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ονομασία αυτήν αναφέρονταν όχι μόνον στους κυρίως Φοίνικες (= τους Σιδώνιους όπως συχνά τους μνημόνευαν ορισμένοι αρχαίοι συγγραφείς) των παραλιακών πόλεων των ακτών του σημερινού Λιβάνου (Άραδος, Βύβλος, Βηρυτός, Σιδών, Τύρος), αλλά και σε λαούς που ήσαν εγκατεστημένοι σε γειτονικές περιοχές. Έτσι, διαπιστώνεται σε αρκετές περιπτώσεις να αναφέρονται συχνά ως «Φοίνικες» και άλλοι λαοί, όπως οι Φιλισταίοι (που μιλούσαν και έγραφαν συνήθως στην φοινικική γλώσσα

Ανώνυμος είπε...

σε όλη την διάρκεια της 1ης χιλιετίας π.Χ.) και οι Σημίτες της Συρίας, οι Αραμαίοι, η γραφή των οποίων κατά τους πρώτους αιώνες της 1ης χιλιετίας π.Χ. ήταν σχεδόν ταυτόσημη με την φοινικική, παρ’ όλο που η γλώσσα τους ήταν μια συγγενής μεν, αλλά τελείως διαφορετική σημιτική διάλεκτος (βλ. λεπτομέρειες στο σχετικό άρθρο του Giovanni Garbini «The Phoenicians in the Western Mediterranean» που περιλαμβάνεται στο συλλογικό έργο «The Western Greeks» (London 1996, σελ. 121-132), καθώς και στα λήμματα Αραμαίοι, Καρχηδόνιοι, Φιλισταίοι).